Дойдубутугар Улуу Кыайыы 80 сылыгар анаммыт, Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ дойдуну көмүскээччи уонна өрөспүүбүлүкэбит култууратын эйгэтигэр Мэҥэ өйдөбүл сыла түмүктэнэрэ чугаһаата. Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатырга үйэтитиигэ сүрүн болҕомто ууруллан ааһан эрэр бэлиэ сылга араас үлэ ыытылынна. Балаҕан ыйын 6 күнүгэр Ньурбатааҕы иккис судаарыстыбаннай колхуоһунай тыйаатыр тэриллибитэ 85 сыла туолбута. Ньурбатааҕы иккис судаарыстыбаннай колхуоһунай тыйаатыртан сэриигэ кыттыбыт, тыылга үлэлээбит дьон сырдык кэриэстэригэр, үтүө ааттарыгар сүгүрүйүүбүт бэлиэтинэн Бүлүү улууһун Кыадаҥдатыгар олорор педагогическай үлэ бэтэрээнэ, нуучча тылын учуутала Ефросинья Иванова пьесатынан Саха Өрөспүүбүлүкэтин ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Юрий Макаров туруорбут «Сэрии толоонугар хаалбыт тойук» докумуоннарга олоҕурбут испэктээгэ буолар. Бэлиэ сылга тахсыбыт испэктээк премьерата муус устар 26 күнүгэр буолбута.
Ахсынньы 18 күнүгэр Ньурба тыйаатырын айар бөлөҕө Бүлүү улууһун Кыадаҥда нэһилиэгэр Улуу Кыайыы 80, Арассыыйаҕа Аҕа дойдуну, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Ийэ дойдуну көмүскээччи сылларыгар уонна өрөспүүбүлүкэбит култууратын эйгэтигэр Мэҥэ өйдөбүл сылыгар анаммыт көрсүһүүнү ыытта. Суоппарбыт Александр Николаев эрчимнээхтик айаннатан, бастаан I Чочу нэһилиэгэр тиийэн И.М. Гоголев аатынан түмэли көрдүбүт. Чочутааҕы түмэл дириэктэрэ Алексеева Галина Николаевна, үлэһит Капустин Дьулустан Петрович көрсөннөр норуот суруйааччыта Иван Михайлович Гоголев-Кындыл төрөөбүтэ 95 сылыгар анаммыт тэрээһиннэри кэпсээн, нэһилиэк историятын билиһиннэрэн, баай экспонаттардаах түмэли көрдөрдүлэр.
Кыадаҥдаҕа сырыыбытын биллиилээх судаарыстыбаннай диэйэтэл Г.И.Чиряев төрөөбүтэ 100 сылыгар урукку уһуйаан дьиэтин уларытан аныгылыы оҥоһуллубут түмэлиттэн саҕалаатыбыт. Түмэл үлэһитэ Мария Николаевна Плешкова биллиилээх диэйэтэл туһунан киинэни, Г.И.Чиряев туттубут сэдэх экспонаттарын көрдөрдө, нэһилиэк туһунан билиһиннэрдэ. Үөрэҕирии үтүөлээх үлэһитэ Еремей Константинович Чиряев Нерюнгри куораты туталларыгар Г.И.Чиряев сүҥкэн оруолун уонна туох уратыны киллэрбитин кэпсээтэ.
Н.Х.Константинов аатынан сынньалаҥ киинигэр уус-уран салайааччы Олимпиада Семеновна Рыкунова, бибилэтиэкэр Сайыына Викторовна Лыткина көрүстүлэр. Көрсүһүүгэ 2-с Күүлэттэн оскуола үөрэнээччилэрэ, «Дьүкээбил» сынньалаҥ киинин дириэктэрэ Христина Дмитриевна Иванова, Н.А.Алексеев аатынан 2-с Күүлэт орто оскуолатын учууталлара, омук тылын учуутала Спиридонова Изабелла Семеновна, Чочу, Кыадаҥда нэһилиэктэрин олохтоохторо, дьоруой ийэ Томская Ольга Дмитриевна, Ньурба судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатыра тэриллиэҕиттэн сүгүрүйээччилэр Светлана Чиряева, Мария Буслаева сырыттылар.
Тыйаатыр литэрэтиирэҕэ, драматургияҕа чааһын салайааччыта Семенова Мария киирии тылын кэннэ тыйаатыр түмэлин үлэтигэр көмөлөһөр эдэр артыыска Анисья Колесова Ньурбатааҕы колхуоһунай тыйаатыр историятын, үлэһиттэрин туһунан кэпсээтэ. СӨ ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ Юрий Алексеевич Макаров пьеса ааптарын Ефросинья Егоровнаны кытта бииргэ үлэлэһиини, испэктээк суолтатын мустубут дьоҥҥо билиһиннэрдэ. Худуоһунньук Дарья Тартакынова испэктээк сценографиятын, көстүүмнэрин туһунан санаатын тиэртэ.
Тыйаатыр уус-уран салайааччыта Юрий Макаров Саха Өрөспүүбүлүкэтин култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга миниистирин Афанасий Иванович Ноев, «Ньурба оройуона» МО баһылыгын Алексей Михайлович Иннокентьев махтал суруктарын, Валерий Стручков оҥорбут тыйаатыр бэлиэтин Кыадаҥда олохтооҕор, Саха өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин бэтэрээнигэр, Бүлүү улууһун култууратын уонна духовнаһын эйгэтигэр үтүөлэрин иһин бэлиэ хаһаайыныгар, Бүлүү улууһун 2 Күүлэт нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕор, пьеса ааптарыгар Ефросиния Егоровна Ивановаҕа туттарда.
Ньурбатааҕы колхуоһунай тыйаатыр туһунан матырыйааллар Н.Х.Константинов аатынан сынньалаҥ киинигэр Ньурба тыйаатырын кэлэктиибин аатыттан бэлэх буоллулар. 2-с Күүлэт орто оскуолатын кэлэктиибин бибилэтиэкэтигэр анаан Ньурба тыйаатырыгар үлэлээбит ытык дьоммут туһунан кинигэлэри туттардыбыт.
Ааптар Ефросиния Иванова: “Николай Константинов – эбэм собус-соҕотох уола буолар, эбэбэр олус махталлаахпын, мин 14 саастаахпар күн сириттэн барбыта. Бу пьесабын мин дьоллоох буоларым туһугар кыһаллан улаатыннарбыт эбэм сырдык кэриэһигэр анаабытым. Аан дойдуга кэрэхсэнэр туруоруулардаах режиссёр Юрий Макаров мин пьесабынан испэктээк туруорбутугар махтанабын. Таайым Ньукулай Көстөкүүнэптэн, хомойуох иһин, аатын ааттатар оҕо-уруу хаалбатах. Бэл, кырамтата ханна хаалта биллибэт. Аны Артыыс диэн кини аатын кытта хайаан да хоһулуу тутуллар эбит этэ, урукку Кыадаҥдаларга. Сорох кырдьаҕастар хаартыскатын кумаахыга суулуу сылдьан, оҕолоругар биэрэр түбэлтэлэрэ баар. «Артыыс Көстөкүүнэп хаартыската», эбэтэр «Киристипиэл уола артыыс Ньукулай» диэн. Онон театр — кини үҥэр таҥарата, артыыстааһын диэн муннукка ытаабыт идэлэнэ сылдьыбыт буолан, хата, таайым аата Ньурба театрыгар ааттанар диэн — сүгүрүйүүм. Ньурба театрын добун аата аатыра, айхаллана турдун! ”
Ааптар Ефросинья Егоровнаҕа биир дойдулаахтара, кэллиэгэлэрэ, үөрэнээччилэрэ Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕын Николай Христофорович Константиновы үйэтитэн, айымньы таһаарбытын иһин махталларын биллэрдилэр.
Ньурба тыйаатырын кэлэктиибигэр Чочу нэһилиэгин баһылыгын Н.М.Прокопьев, Н.А.Алексеев аатынан 2-с Күүлэт орто оскуолатын кэлэктиибин ааттарыттан махтал суруктары, бэлэхтэри, кинигэлэри туттардылар.
Сценаҕа Аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа Николай Христофорович Константинов сүрүн оруолун толорбут СӨ култууратын туйгуна Леонид Анисимов, СӨ норуоднай артыыһа Борис Борисов, СӨ үтүөлээх артыыстара Александра Кривогорницына, Венера Никитина, СӨ култууратын туйгуна Вера Лазарева испэктээктэн быһа тардыылары оонньоотулар.
I Чочу нэһилиэгиттэн төрүттээх артыыс, СӨ култууратын туйгуна Ньургун Михайлов мустубут дьоҥҥо испэктээктэн сүрүн кэрчиктэр видеоверсияларын көрдөрдө. Ол кэнниттэн кэпсэтии буолла. Колхуоһунай тыйаатырга артыыһынан үлэлээбит Иванов Николаай Николаевич быраата Иванов Валерий Михайлович таайын туһунан кинигэ тахсыбытын иһитиннэрдэ.
Салҕыы К.С Чиряев аатынан Кыадаҥда оскуола-уһуйааныгар итии чэйдээх, толору астаах остуол тула ырыа-тойук аргыстаах, истиҥ кэпсээннээх сэһэргэһии буолла. Кыадаҥдаҕа истиҥ көрсүһүү түһүлгэтэ тэриллэн, кыттааччылар бары астынан, үөрэн-көтөн, махтанан, хаартыскаҕа түһэн үйэтитэн тарҕастыбыт.
Ньурба тыйаатырын кэлэктиибин аатыттан көрсүһүүнү тэрийсибит ытык киһибитигэр Ефросинья Егоровна Ивановаҕа, Кыадаҥда, I Чочу нэһилиэктэрин администрацияларыгар, түмэллэр үлэһиттэригэр, 2-с Күүлэттэн кэлбит ыалдьыттарга, К.С Чиряев аатынан Кыадаҥда оскуола-уһуйаанын кэлэктиибигэр уонна көрсүһүүгэ кыттыбыт бары дьоҥҥо барҕа махталбытын тиэрдэбит!
Ыраас халлааннаах, дьоллоох олохпут туһугар охсуспут, кыа хааннаах сэрии уотуттан ордон кыайыы кынаттаах эргиллибит уонна сэрии хонуутугар охтубут хорсун буойуттарбыт албан ааттара үйэттэн үйэҕэ умнуллубатын! Кинилэр — Айымньыга! Киинэҕэ!Тыйаатыр сценатыгар!Тойукка!
Ньурба тыйаатырын пресс-сулууспата
