Ньурба тыйаатырын аҺыллыытыгар 60 сыл анараа өттүгэр М. Шолохов айымньытынан “Тиэриллибит кырыс” испэктээккэ Семен Давыдов оруолун толорбут Арассыыйа уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа Петр Николаев баара буоллар бүгүн, бэс ыйын 20 күнүгэр, 85 сааһын туолуох этэ.
Артыыс Петр Николаев туһунан олоҕун доҕоро, СӨ норуодунай артыыската Валентина Николаева ахтыытын сэҥээриҥ: “Петр Прокопьевич Николаев Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии саҕаланаары турдаҕына 1941 сыл бэс ыйын 20 күнүгэр Бүлүү оройуонун Чернышевскай нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Аҕата Борокуоппай «Калинин» колхуоска биригэдьииринэн үлэлээбит, улахан муҥхаһыт, тыллаах-өстөөх, нэһилиэккэ ытыктанар оҕонньор сэрии бастакы сылларыгар ыҥырыллан барбыта. Ийэтэ Кэчиинэ сэрии ыарахан сылларыгар доруобуйатыгар оҕустаран, Бүөтүр кыратыгар олохтон барбыта. Онон түөрт оҕо тулаайах хаалан олох ыараханын билэн улааппыттара. Кыратыттан үчүгэй куоластаах, ыллыырын сөбүлүүр буолан, доҕотторун Иван, Владимир Семеновтары, Владимир Егоровы кытта оройуоҥҥа ыытыллар фестивальга иннилэрин биэрбэттэрэ үһү. Ол иһин ырыаһыт Бүөтүкээс диэн таптаан ааттыыр буолбуттар.
Ахсыс кылааска үөрэнээри Бүлүү куоракка киирбитин, эдьиийэ Варя маннык ахтар: «Мин педучилищаҕа үөрэнэ сылдьар этим. Бастаан Петяны интернакка ылбаккалар, училище кыргыттарын кытары биир хоско онус киһинэн аан таһыгар ыскамыайкаҕа утуйан ахсыс кылааска үөрэнэ сылдьыбыта. Олорор сирэ суох буолан биир сыл үөрэммэтэҕэ. Үөрэхпин бүтэрэн Мэҥэ-Хаҥаласка кэргэним дойдутугар бырааппын илдьэ үлэлии барбытым. Онно интернатка олорон Майа орто оскуолатын ситиһиилээхтик бүтэрбитэ.
Ырыаҕа кутун туттарбыт кылаас салайааччыта Лаврентий Егорович Егоров, ырыаһыт оҕолору, кэлин биллииллээх мелодист буолбут талааннаах уолаттары Валерий Ноевы, Василий Попову, Аркадий Алексеевы түмэн, гостуруолга илдьэ сылдьан, дьон болҕомтотун ылбыттара, самодеятельноска бастыҥ миэстэни ыһыктыбат буолбуттара.
1961 сыллаахха орто оскуоланы бүтэрэн, дойдутугар кэлэн сайын Амыын диэн сиргэ оттуу сырыттаҕына, «ырыаһыт уол баар үһү» диэн сураҕы истэн хамыыһыйа кэлэн, талан ылан, Москваҕа артыыс үөрэҕэр илдьэ барбыттара. Студия педагогтара Петяны чорботон, атыттарга холобур туттан, дьоҕурдааҕын бэлиэтии көрөн үөрэппиттэрэ.
Бэйэтэ да үөрэҕэр олус дьаныардаах, бэриниилээх этэ. 1966 сыллаахха Москатааҕы Щепкин аатынан театральнай училищены бүтэрэн, Ньурбатааҕы судаарыстыбаннай көһө сылдьар драматическай тыйаатырга айар үлэтин чаҕылхайдык саҕалаан барбыта. Дьон өйүгэр-санаатыгар хаалбыт араас ис хоһоонноох уобарастары айбыта: Семен Давыдов, Ильяс, Олег Кошевой, Чака, Миллер, Яго, Сагадеев, Сарафанов, Харачаас, Андрей Буслаев, Хаалдьыт Байбал, Баһымньы Дьаакып, Бырдаахап, В. И. Ленин, оруос Баай, Чоочо, Олоҥхоһут уо.д.а. Уобарастарын айарыгар ымпыктаан-чымпыктаан, матырыйааллары хасыһан, майгыларын ырытан, араас кырааскалары көрдөөн, уобараһы кэҥэтэн, дириҥэтэн, түгэхтээн көрөн элбэхтик репетициялаан таһаарарын сөбүлүүрэ.
Ол тэҥэ кэнсиэрдэргэ ыллыыр ырыаларыгар эмиэ болҕомтолоохтук сыһыаннаһара. Ырыа ис хоһоонун, кутун-сүрүн, иэйиитин арыйарга дьулуһара. Доҕуһуоллааччылартан эмиэ ону ирдиирэ. Баянистара сылайыахтарыгар, сүрэҕэлдьиэхтэригэр диэри репетициялыыра.
Т. Семенов «Саныыбын төрөөбүт алааспын» диэн ырыатын бэркэ табыллан таптаан ыллыыра. Мелодист Валерий Платоновы кытта ыкса тапсан үлэлээбитэ,ырыаларын сөбүлээн толороро: «Ханна эрэ күүтэр миигин», «Сахам сирэ», “Олонхо дойдута”, “Биһик ырыата» уо.д.а.
Петр Николаев киэҥ диапазоннаах артыыс, трагическай, драматическай оруоллары оонньуур ис туруктаах, темпераменнаах, комедийнай да оруоллары оонньуур характернай туспа кырааскалардаах этэ.Элбэхтэ режиссер ассистена буолан испэктээктэр тахсалларыгар көмөлөспүтэ. Бэйэтэ эмиэ туруорарга холоноро. Ол курдук, А.С.Пушкин «Моцарт уонна Сальери», «Кэччэгэй рыцарь» эдэр артыыстарга анаан туруорбута. «Кэччэгэй рыцарь» айымньыны бэйэтэ тылбаастаабыта, В.Гаврильева «Уот Дьулустааныгар» Олоҥхоһут толорор олоҥхотун бэйэтэ хоһуйбута. Айар киэһэлэри, Кыайыы күнүгэр аналлаах композицияны туруорбута. Үлэтигэр олус эппиэттээх, бэриниилээх, бииргэ үлэлиир табаарыстарыгар болҕомтолоох, бэйэтигэр да атыттарга да улахан ирдэбиллээх этэ. Петр Прокопьевич туохха барытыгар бэрээдэги сөбүлүүрэ. Үлэҕэ ээл-дээл сыһыаны ончу сөбүлээбэтэ. Айылҕаҕа сылдьарын, бултуурун олус таптыыр этэ. Саас аайы Күндээдэҕэ доҕоругар Иван Спиридонович Эверстовка тахсан бултаан-алтаан киирэрэ.
Биһиги үөрэнэ сылдьан Москваҕа холбоһон, оҕолонон кэлбиппит. Кыра кыыспыт Ньурбаҕа төрөөбүтэ. Биир идэҕэ, биир өлүүгэ сылдьар дьон быһыытынан олох үөрүүтүн-хомолтотун тэҥҥэ үллэстэн, очурдары кытта охсуһан, дьон тэҥэ 37 сыл олорбуппут. Биһиги суолбутун батыһан, бастакы сиэммит, М.Щепкин аатынан театральнай училищены 2023 с. бүтэрбит алтыс саха устуудьуйатын выпускницата Алёна Пономарёва Ньурба тыйаатырыгар айар үлэтин саҕалаата.
Петр Прокопьевич сүрүн улэтин таһынан элбэх сыл уус-уран сэбиэт чилиэнинэн, профком солбуйааччы бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ. Эдэр артыыстарга наставниктаабыта. «Үлэ бэтэрээнэ» мэдээлинэн, 1973 с. «Социалистическай куоталаһыы кыайыылааҕа» бэлиэнэн, ССРС, Саха АССР, ССКП райкомун, ЫБСЛКС райкомун уонна райисполкомун бочуотунай граматаларынан наҕараадаламмыта. Театральнай ускуустуба5а улахан ситиһиилэрин иһин Арассыыйа уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа бочуоттаах ааттарынан наҕараадаламмыта.
2002 с. Бүлүү улууһун Чернышевскай нэһилиэгин «Кыталык” сынньалаҥ киинигэр П.П.Николаев аата иҥэриллибитэ.
Ньурба тыйаатыра сайдарын туһугар олоҕун харыстаабакка айан-үлэлээн ааспыт талааннаах сүдү артыыспыт Петр Николаев, ыра санаата туолан, Ньурба куоратыгар ускуустуба саҥа храма дьэндэйэн, тыйаатырбыт үүнэ-сайда, саҥаттан саҥа үрдэллэри дабайар.»
