Бэҕэһээ, кулун тутар 1 күнүгэр, Улуу киһибит, философскай билим дуоктара, историческай билим кандидата, профессор, бөлөһүөк, бэйиэт, академик, СӨ суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ, РФ суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ, РСФСР култууратын үтүөлээх үлэһтэ, Ньурба улууһун бочуоттаах гражданина, «Бочуот знага» уонна «Партийная доблесть» уордьаннардаах, «Золотая медаль В.И.Вернадского» «Золотая кафедра России» бэлиэлэрдээх, «Меценат столетия», «Учитель учителей», «Ветеран музея», «Мастер Слова» анал бэлиэлэр хаһаайыннара Ксенофонт Дмитриевич Уткин -Нүһүлгэн төрөөбүтэ 87 сыла туолбута.

Кини үс ураты хайысхалаах уонна суолталаах Аан дойду, Россия таһымнаах музейдары төрүттээччи, төлкөтүн түстээччи киһинэн буолар. Аан бастаан 1974 сыллаахха Ньурбатааҕы Доҕордоһуу музейын иилээн-саҕалаан тэрийбитэ. Оччолорго Союз үрдунэн Доҕордоһуу музейа үс эрэ этэ: Тбилисигэ, Кишиневка уонна Ашхабадка. Ити кэннэ төрдүһүнэн Ксенофонт Дмитриевич Уткин төрүттээбит музейа буолбута. Россия музееведтара, культура үлэһиттэрэ Ньурбаҕа кэлэн музейы үрдүктүк сыаналаан барбыттара, российскай сурунаалларга бэлиэтээһиннэр бэчээттэммиттэрэ. Өссө Россия музейдарын сүрүн каталогар анал аатынан киллэриллибитэ. Билигин К.Д.Уткин-Нүһүлгэн аатынан Ньурбатааҕы музей республикаҕа киэҥник биллэр, олохтоохтор киэн туттар музейбыт буолар.

Ксенофонт Дмитриевич салайар сылларыгар Ньурба оройуонун культураҕа салаата биэс төгүл республикаҕа бастаабыта, Культура министерствотын уонна профсоюз обкомун көһө сылдьар Кыһыл Знамятын биэс төгүл субуруччу ылбыта. Кенофонт Дмитриевич айбыт-туппут үлэтэ барыта кэскиллээх, түмүктээх буолара. К.Д. Уткин салайааччы-тэрийээччи быһыытынан оройуонтан художниктар, чулуу ырыаһыттар, тойуксуттар, көмүс уустара, уран тарбахтаахтара, суруйарга холонооччулар үүнэллэригэр куорсун аспыта.

Ксенофонт Дмитриевич саха тыйаатырын ускуустубатын сайдыытыгар киллэрбит кылаата сүҥкэн. Тыйаатыры ис иһиттэн ырытан сыаналыыр кириитиктэртэн биир бастакылара буолар. ”Көс театрдар” кинигэтигэр Ксенофонт Дмитриевич түөрт судаарыстыбаннай, ол курдук, Майатааҕы, Ньурбатааҕы колхуоһунай уонна Үөһээ Бүлүү, Ньурба көһө сылдьар тыйаатырдарын үлэлэрин сырдаппыта. Бу 1992 сыллаахха бэчээттэнэн тахсыбыт сэдэх, көстүбэт матырыйааллардаах, очеркалардаах, портреттардаах уонна рецензиялардаах кинигэ баар буолан, Саха сиригэр тыйаатыр ускуустубатын сайдыытын билэбит, үөрэтэбит, сирдэтэбит уонна үлэлээн ааспыт артыыстар, режиссердар өйдөбүллэрэ тиллэн кэлэр. Ксенофонт Дмитриевич Ньурба тыйаатырын кытта үйэ чиэппэриттэн ордук алтыһан үлэлээбитэ, уус-уран сэбиэт бэрэсээдээтэлин быһыытынан хас биирдии премьера тахсарыгар ырытыы оҥорон, сүбэ-ама биэрэн, киэҥ эйгэҕэ сырдатан, тыйаатыр кэлэктиибин кытта тэҥҥэ айбыта-туппута.

Ньурба тыйаатырын кытта ыкса үлэлээн, устуоруйатын үөрэтэн суруйан хаалларбыт, көлүөнэлэр өлүгүрбэт үтүө үгэстэрин, иэйиилэрин, итэҕэллэрин, муударастарын аныгы көлүөнэҕэ тиэрдибит сүҥкэн кылааттаах ытыктыыр киһибит Ксенофонт Дмитриевич Уткин-Нүһүлгэн сырдык аата иннибит хоту дьулуһарбытыгар ыҥыра, сирдии туруоҕа.